Δευτέρα 29 Οκτωβρίου 2007

Η ένταξη, κοινό συμφέρον όλων των Κυπρίων



(Επειδή ενδεχομένως είναι διδακτικό να ξέρουμε από πού περάσαμε πριν οδηγηθούμε στην οριστική διχοτόμηση της χώρας μας, επαναδημοσιεύεται μετά από εφτά χρόνια αυτό το άρθρο)

Τα γεγονότα αυτού του καλοκαιριού στην κατεχόμενη περιοχή της χώρας μας, που σφραγίστηκαν με τις δυο για τους πολλούς αναπάντεχες δυναμικές εκδηλώσεις των συμπατριωτών μας τουρκοκυπρίων εναντίον του εκεί ξενοστήρικτου καθεστώτος, πρέπει να αξιολογηθούν ψύχραιμα και με κριτήρια πατριωτικά, αν είναι να αξιοποιηθούν προς το συμφέρον του λαού μας και να αποβούν γέφυρα διαπεραίωσης στο χώρο παραγωγικότερων κοινών προσπαθειών για την απαλλαγή της Κύπρου από το βραχνά της ακόρεστης βουλιμίας των στρατοκρατών της Άγκυρας.
Η έντονη διαμαρτυρία εναντίον της δίωξης των δημοσιογράφων της «Αβρούπα» και η βίαιη κατακραυγή για την κατάρρευση των τραπεζών, γεγονότα που εκ πρώτης όψεως φαίνονται εντελώς διαφορετικής αιτιολογίας, έχουν στην πραγματικότητα αξιοπρόσεκτα βαρυσήμαντο κοινό υπόβαθρο. Εκδηλώνουν την ογκούμενη συνειδητοποίηση από τα θύματα εκείνα της εισβολής που, εν μέρει δικαιολογημένα, τα πρώτα χρόνια πανηγύρισαν με την άφιξη των τουρκικών στρατευμάτων της αλήθειας ότι η εκμετάλλευση ανθρώπων και χωρών και η συνακόλουθη καταπάτηση δικαιωμάτων ντύνονται συχνά -και παραλλάσσονται με επιτυχία- τα χρώματα του εθνικού φανατισμού και της φυλετικής ή θρησκευτικής αντιπαλότητας, αλλά δεν παύουν να απομυζούν την ικμάδα και να φαλκιδεύουν το μέλλον των λαών.
Η οσημέραι καθιστάμενη εμφανής αντίδραση των τουρκοκυπρίων πηγάζει, νομίζω, από τη σταδιακά διαμορφούμενη και επιβεβαιούμενη πεποίθηση πως τα τουρκικά στρατεύματα δε βρίσκονται στη βόρεια Κύπρο για να προστατεύσουν τους ομόθρησκους / ομόφυλους / ομοεθνείς, αλλά για να εξυπηρετήσουν τα στρατηγικά συμφέροντα της «μητρός πατρίδος» σε βάρος ή και αντίπραξη με τις δικές τους ανάγκες και προτεραιότητες.
Πέρα, εντούτοις, από τη διερεύνηση των αιτιών, ενδιαφέρουν και δύο καίρια σημεία:
Πρώτον, τα γεγονότα σηματοδοτούν την απαρχή ή και την κορύφωση της αψήφησης των αυξημένων κινδύνων που επαπειλούνται κατά των διαμαρτυρομένων κατά του ολοκληρωτικού καθεστώτος που επιβλήθηκε και λειτουργεί στην κατεχόμενη περιοχή. Έχοντας εμείς συνηθίσει στο αυτονόητο δικαίωμα του καθενός να βγαίνει και να λέει ή να ενεργεί ό,τι του κατέβει με τεράστια συχνά ζημία των υποθέσεων του κράτους, χωρίς την παραμικρή συνέπεια σε βάρος του, ούτε καν πολιτικό κόστος, ίσως δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε το μέγεθος της διακινδύνευσης στην οποία περιέρχεται ένας τουρκοκύπριος επικρίνοντας τη συμπεριφορά ή τις επιλογές της εγκάθετης ηγεσίας, πολύ περισσότερο, των δυνάμεων κατοχής. Ο τουρκοκύπριος συμπατριώτης μας φαίνεται να έχει προχωρήσει σε βήματα δημοκρατικής ευαισθησίας που του επιτρέπουν, ορθότερα του επιβάλλουν να μην προκρίνει το χρυσό της σιωπής εφησυχάζοντας επί των ιδίων συμφερόντων, αλλά να διεκδικεί δυναμικά το δικαίωμά του να ελέγξει το μέλλον του τόπου και των παιδιών του.
Δεύτερο και σημαντικότερο, τα γεγονότα αφενός αποδείχνουν τα όρια και τα αδιέξοδα του καθεστώτος, και αφετέρου υποδείχνουν στους τουρκοκύπριους ότι μόνη θετική διέξοδος γι’ αυτούς είναι η ταχύτατη ένταξη ολόκληρης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανεξάρτητα από το μέτρο κατανόησης αυτής της προοπτικής από όλους αυτή την ώρα. Τόσο το πρόβλημα του Λεβέντ και των ανθρώπων της «Αβρούπα», πρόβλημα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όσο και το πρόβλημα της κατάρρευσης των τραπεζών, πρόβλημα οικονομικής διαφάνειας και χρηστής οικονομικής διαχείρισης του πλούτου της κοινωνίας, όσο και το πλήθος άλλων προβλημάτων που αποτελούν την παθολογία του καθεστώτος της κατεχόμενης περιοχής, είναι ανήκουστα και απαράδεκτα στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εντασσόμενοι στις οργανωμένες κοινωνίες της Ευρώπης, όλοι οι Κύπριοι μπορούμε να προσβλέπουμε σε σταθερή πορεία έμπρακτης δημοκρατίας και ανάπτυξης με ανθρώπινο πρόσωπο.
Νομίζω ότι επιβάλλεται όπως η πορεία ένταξης αξιοποιηθεί ως η κύρια γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων στη βάση της κατανόησης από όλους ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί τη μόνη θετική προοπτική υπέρβασης των σημερινών προβλημάτων της χώρας μας. Η ένταξη δημιουργεί κοινότητα συμφερόντων για το σύνολο των κατοίκων του νησιού μας, γιατί εξασφαλίζει κοινά και μη ανταγωνιστικά οφέλη για όλους.

Πέμπτη 4 Οκτωβρίου 2007

Ας μη χρίουμε παλιο- μοδίτικους εθνάρχες

Συνέντευξη

-- Ενόψει των προεδρικών εκλογών συζητιέται το θέμα της ατομικής ικανότητας του πολιτικού ηγέτη να διαχειρίζεται τις σπουδαίες υποθέσεις. Ποια είναι η γνώμη σου;

Οι αρχαίοι Ρωμαίοι, όταν διέτρεχε το κράτος τους σοβαρούς κινδύνους, αποποιούνταν τα δημοκρατικά τους δικαιώματα και ανέθεταν προσωρινά σε έναν πολίτη που του αναγνώριζαν πολιτική και στρατιωτική ιδιοφυία να παίρνει μόνος του τις κρίσιμες αποφάσεις και να δίνει εντολές για άμεση εφαρμογή. Ο θεσμός αυτός του δικτάτορα καταργήθηκε μαζί με το δημοκρατικό πολίτευμα της Ρώμης, όταν, δηλαδή, πριν δυο χιλιάδες χρόνια, οι Ρωμαίοι παραιτήθηκαν από τη συλλογική τους πολιτική σοφία και απέθεσαν την εξουσία στα χέρια του Ιούλιου Καίσαρα και των διαδόχων του· έτσι απέκτησαν μονίμως μόνιμους δικτάτορες νέου τύπου.

-- Σήμερα χρειαζόμαστε δικτάτορες;

Σήμερα στις δημοκρατίες δε χρειαζόμαστε δικτάτορες, ούτε μόνιμους, ούτε προσωρινούς. Η σύγχρονη αντίληψη για τη διαχείριση της εξουσίας δεν αφήνει κανένα περιθώριο για ανάληψη του αποφασιστικού ρόλου από ένα μοναχικό άτομο. Ο λόγος είναι απλός: η διαχείριση της εξουσίας σ' ένα σύγχρονο κράτος, στο σημερινό κόσμο είναι εξαιρετικά περίπλοκη υπόθεση για να εξασφαλίζεται με την ατομική σοφία. Σε κανένα σύγχρονο δημοκρατικό σύνταγμα δεν προβλέπεται θεσμός έστω και προσωρινού δικτάτορα. Και εκεί που παρέχονται έκτακτες εξουσίες σε πολιτειακούς άρχοντες, είναι αυστηρά καθορισμένες και περιορισμένες. Εξάλλου, το πλήθος των αρμοδιοτήτων και των αναγκών του σύγχρονου κράτους επιβάλλει τη χρησιμοποίηση της σοφίας πολλών ειδικών προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις με το εχέγγυο της αποτελεσματικότητας· ο ερασιτεχνισμός, ακόμα και του πιο προικισμένου ατόμου, θεωρείται επικίνδυνος. Εκείνο που κρίνεται απαραίτητο είναι η παρουσία ενός ικανού συντονιστή, ενός διευθυντή των επαϊόντων, που δουλειά του είναι να κατανέμει και να ρυθμίζει τις ευθύνες, και να ελέγχει την έκβαση των ενεργειών.

-- Δηλαδή απορρίπτεις την ανάθεση της διαχείρισης των κοινών σε ένα ικανό άτομο.

Συλλογικότητα είναι ό,τι σήμερα κρίνεται τελεσφόρο στην άσκηση της εξουσίας. Συλλογικότητα επαϊόντων με επικεφαλής τον ικανό ιθύντορα· αλλά και συλλογικότητα ως λαϊκή συμμετοχή στις πολιτικές αποφάσεις. Οι φορείς της διαρκούς λαϊκής κυριαρχίας με προεξάρχουσα τη Βουλή, τα κόμματα, η τοπική αυτοδιοίκηση, οι επαγγελματικές συσπειρώσεις, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις οφείλουν να έχουν και να διατηρούν και να εκφράζουν το δικό τους λόγο στη διαμόρφωση των λύσεων των πολιτικών ζητημάτων. Η άμεση δημοκρατία με την έννοια της συγκέντρωσης ολόκληρου του λαού στην εκκλησία του δήμου είναι, προφανώς, ανέφικτη σήμερα· είναι όμως εφικτή με την έννοια της τακτικής διατύπωσης των ομαδικών πολιτικών θέσεων που ακριβώς αποτελούν και απαυγάζουν τη συλλογική σοφία του λαού.

-- Μερικοί ειρωνεύονται τη συλλογική σοφία του λαού...

Χρειάζεται να διαθέτει σήμερα κάποιος υπερβολική αλαζονεία για να θεωρεί ότι μπορεί, χωρίς τη σύμπραξη των δυο κύκλων της συλλογικότητας να προωθήσει σημαντικές πολιτικές υποθέσεις. Ο εγωτισμός του πολιτικού ηγέτη είναι σοβαρή και άκρως επικίνδυνη πάθηση του δημοκρατικού πολιτεύματος. Τον εγωτισμό των ηγετών, βέβαια, διατρέφει η σταδιακή αποξένωση των πολιτών από τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, πράγμα που παρατηρείται με αύξουσα τάση στις σύγχρονες κοινωνίες. Όμως, η δημοκρατία χρειάζεται πολίτες, όχι ιδιώτες. Δηλαδή, πρόσωπα που να νοιάζονται για τα κοινά, να μετέχουν στην παραγωγή πολιτικών θέσεων και να προωθούν αυτές τις θέσεις, ώστε να εκπονηθούν λύσεις· όχι άτομα κλεισμένα στο αδιέξοδο της επιδίωξης του στενού τους συμφέροντος που τους απαγορεύει να δαπανήσουν ο,τιδήποτε στο κοινό ανάλωμα. Οι ιδιώτες κατασκευάζουν εγωτικούς ηγέτες. Από την άλλη οι εγωτικοί ηγέτες περιθάλπουν ιδιώτες: "Κοιμηθείτε ήσυχα, εγώ αποφασίζω για σας· βέβαια, στο τέλος θα απαιτήσω να εγκρίνετε τις αποφάσεις μου".

-- Δεν είναι κάπως δικαιολογημένη η ιδιώτευση, με τα σημερινά δεδομένα;

Για την ιδιώτευση χρειάζεται μόνο μια πρόφαση. Συνήθως ο εγωτικός ηγέτης επικαλείται την πείρα του, και ο ιδιώτης συγκατανεύει παραδεχόμενος σεμνότυφα την απειρία του. Η προβολή του παράγοντα της πείρας εμφανίζεται πειστική· ο καθένας παραδέχεται την πείρα ως χρήσιμο ή και αναγκαίο προσόν. Αλλά, η πείρα είναι για τον άνθρωπο σύμβουλος αμφίλεκτος. Μπορεί κάποιος να δοκίμασε πλούσιες εμπειρίες και να απέκτησε απ' αυτές πείρα που τον καθιστά ανενεργό. Πολλοί μετά από ένα σοβαρό ατύχημα δεν μπορούν να επαναλάβουν δεξιότητες που διέθεταν, η πείρα τους εμποδίζει. Πολλές μορφές ανικανότητας έχουν την αιτία τους σε τραυματικές εμπειρίες. Η συμπεριφορά και οι αποφάσεις είναι δυνατό να καθορίζονται από παράγοντες εντελώς καταπιεστικούς, όπως π.χ. οι προκαταλήψεις που έχει σωρεύσει η πείρα. Στον αντίποδα βρίσκεται η άλλη πιθανή αρνητική επίπτωση της πείρας. Μπορεί να καταστήσει τον άνθρωπο απερίσκεπτο. Η υπεροψία που προκύπτει από τη χωρίς ολέθριες συνέπειες επανάληψη συγκεκριμένων ενεργειών δημιουργεί την απατηλή αίσθηση της σιγουριάς που οδηγεί στην ατημέλεια, την προχειρότητα και την αγχιβασία. Δεν είναι, λοιπόν η επίκληση της πείρας γενικά κατάλληλο κριτήριο, αν θέλει κανείς ...να βρει προφάσεις για ιδιώτευση. Ίσως είναι, το είδος της πείρας που διαθέτει ο ηγήτορας και η παρουσία πραγματικής πολιτικής ιδιοφυίας, του χαρισματικού ηγέτη.

-- Θα μπορούσε σήμερα να λειτουργήσει το φαινόμενο του χαρισματικού ηγέτη;

Ακόμα κι αν υπήρχε χαρισματικός ηγέτης, γιατί να ιδιωτεύσει ο σημερινός Κύπριος; Ας κοιτάξουμε τα στοιχεία που μας αφορούν. Μορφωτικό επίπεδο υψηλότατο, επιχειρηματική δραστηριότητα εξαιρετικά αποδοτική, πολιτική ενημερότητα αξιοζήλευτη, προσδοκίες από το μέλλον (σχεδόν παράλογα) θετικές. Δηλαδή, εμφανώς διαθέτουμε επαρκέστατα εφόδια για ενεργό συμμετοχή στην πολιτική δράση. Ο ρόλος του "εθνάρχη" ήταν αναγκαίος για το λαό μας πριν εκατό, ή πριν πενήντα, ή και σαράντα, ακόμα, χρόνια. Σήμερα οφείλουμε να συν-εργαστούμε στην πολιτική πορεία της χώρας μας. Σήμερα οφείλουμε να συν-εργήσουμε στη λύση των πολιτικών προβλημάτων μέσα από τους κύκλους της συλλογικότητας. Ας μην οπισθοδρομούμε αναζητώντας και χρίοντας παλιομοδίτικους εθνάρχες-σωτήρες.

Τετάρτη 26 Σεπτεμβρίου 2007

Απάνθισμα

(Κατάθεση καίριων γνωμικών)


Ὡς χαρίεν ἐστ’ ἄνθρωπος, ὅταν ἄνθρωπος ᾖ.

Πλουσιώτατός ἐστιν ὁ ὀλίγοις ἀρκούμενος.

Βασιλέως μὲν τρόπος ὁ νόμος, τυράννου δὲ ὁ τρόπος νόμος.

Δήμου τὴν ἐπίῤῥησιν μελεδαίνων, οὐδεὶς μᾶλα πολλ’ ἱμερόεντα πάθοι.

Ἡ χωρὶς λόγων τράπεζα φάτνης οὐδὲν διαφέρει.

Φίλει ὡς μισήσων, πλὴν καὶ μίσει ὡς φιλήσων.

Πᾶσα έπιστήμη χωριζομένη ἀρετῆς πανουργία, ἀλλ’ οὐ σοφία λέγεται.

Πολυμαθίη νόον οὐ διδάσκει.

Ὁ ἔρως παίδευμα ἀρετῆς ὑπάρχει.

Πάντων χρημάτων μέτρον ἄνθρωπος.


Οὔ τοι συνέχθειν, ἀλλὰ συμφιλεῖν ἔφην.

Τὴν ἐλευθερίαν ἑλοίμην ἄν ἀνθ’ ὧν ἔχω πάντων καὶ ἄλλων πολλαπλασίων.

Μηδὲν ἠγοῦ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐν ᾗ μηδένα εὐεργετήσεις, ὑπὲρ ὧν παρὰ Θεοῦ καὶ αὐτὸς εὐηργετήθης.

Ὁ τῆς ἀγάπης θεσμὸς μερικὰς φιλίας καὶ ἑταιρείας οὐ συγχωρεῖ.



Τα μάτια δε βλέπουν καλά το Θεό, παρά μέσα από τα δάκρυα.

Η εμπιστοσύνη είναι η μοναδική γέφυρα για την πραγματική συνεννόηση μεταξύ των ανθρώπων.

Όπου αναπτύσσεται η εμπιστοσύνη, υποχωρεί η ανησυχία.

Οι λαοί συνήθως λησμονούν το χειρότερο που αποφεύχθηκε και επιμένουν να θυμούνται το καλύτερο που δεν επιτεύχθηκε.

Το να μοιρολογούμε για μια δυστυχία που πέρασε, είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να προκαλέσουμε μια καινούρια.

Η γλώσσα της αγάπης είναι η ίδια σ’ όλα τα πλάσματα του Θεού.

Το μυστικό της επιτυχίας είναι η αδιάλλακτη επιμονή στο σκοπό.

Ο δάσκαλος που προσπαθεί να διδάξει χωρίς να εμπνέει την όρεξη για μάθηση είναι ένας σιδεράς που κτυπά το σίδερο κρύο.

Η καλοσύνη είναι το μόνο πράγμα στον κόσμο που δεν έβλαψε ποτέ κανένα.

Η ομορφιά προϋπάρχει της καλλιτεχνικής αλαζονείας μας.
Οι αδύνατοι άνθρωποι δίνουν υπέρτατη σημασία στο να μην αλλάζουν γνώμη.

Μονάχα η αγάπη και ο πόνος μας δίνουν το δικαίωμα να θεωρούμε κάτι δικό μας.

Ο κόσμος ανήκει στους αισιόδοξους· οι απαισιόδοξοι δεν είναι παρά θεατές.

Συντηρητικός είναι ένας άνθρωπος πολύ παχύς για να τρέξει.

Σ’ αυτόν που πόνεσε πρέπουν τα μύρα του δάσους των πεύκων μετά τη βροχή.

Το χειρότερο θηρίο στον κόσμο είναι ο άνθρωπος που δεν αγαπά.

Οι ρίζες κάτω από τη γη δε ζητούν ανταμοιβή επειδή γεμίζουν καρπό τα κλαδιά.

Τα άστρα δε φοβούνται να φαίνονται σαν πυγολαμπίδες.

Αγάπη σημαίνει να μη χρειαστεί ποτέ να ζητήσεις συγγνώμη.

Όταν Σε συλλογιστούν οι κάμπιες, Κύριε, γίνονται πεταλούδες!

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη εκδίκηση από τούτη: ν’ απαντάς στην κάκητα με καλοσύνη.

Υποκρισία είναι ο φόρος τιμής που αποτίνει η κακία στην αρετή.

Αγόρασε γυάλινα μάτια και κάνε πως βλέπεις.

Το χρήμα μπορεί ν’ αγοράσει ένα σκύλο, αλλά μόνο η καλοσύνη μπορεί να αγοράσει το κούνημα της ουράς του.

Ένας άνθρωπος προχωρεί στο δρόμο της σοφίας όταν αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι η γνώμη του είναι μονάχα μια γνώμη.

Η ευτυχία δεν εύκολο επίτευγμα· είναι πολύ δύσκολο να την βρούμε μέσα μας και αδύνατο να την βρούμε οπουδήποτε αλλού.

Προσέξατε ότι ποτέ καμιά πυροσβεστική υπηρεσία δεν επιχειρεί να σβήσει τη φωτιά ρίχνοντας επάνω της φωτιά;

Η νύχτα ανοίγει μυστικά τα λουλούδια κι αφήνει τη μέρα να παίρνει τα «ευχαριστώ».

Αξιοποίησε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο αυτά που διαθέτεις, ώσπου να έρθει ο καιρός να διαθέτεις αυτά που επιθυμείς.

Ή η πέτρα κυλήσει κατεπάνω στ’ αυγό, ή τ’ αυγό κατεπάνω στην πέτρα, το αυγό θα σπάσει.

Αντί να καταριόμαστε το σκοτάδι, είναι καλύτερα ν’ ανάψουμε ένα φως.