Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Θεία Λειτουργία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Θεία Λειτουργία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 8 Απριλίου 2008

Σπειροειδής ανακύκληση βιωμάτων

Ὅτε ἤμην νήπιος, ὡς νήπιος ἐβίουν: κόκκινα αυγά, φλαούνες, λαμπάδες, χαρούμενες καμπάνες, βαρελότα, λαμπρατζιές, παιγνίδια στον αυλόγυρο· αυτά συνιστούσαν το Πάσχα, τις αναστάσιμες εμπειρίες. Επί πρώτης εφηβείας προστέθηκε η Λιτή με τα Εξαπτέρυγα και το λάβαρο της Ανάστασης· το τελευταίο άπαξ και μετά από ... κλήρωση· οι ενδιαφερόμενοι ήταν πολλοί, η διεκδίκηση δύσκολη· άξιζε, όμως, τον αγώνα το έπαθλο· στην ενορία μας, την Αγία Νάπα (Παναγία των Δασών), λάβαρο της Ανάστασης γινόταν ο Σταυρός της σειράς των Εξαπτερύγων στολισμένος με ολόλευκα κρίνα· όποιος τον κρατούσε ... έδινε το όνομά του στη χρονιά, όπως οι ρωμαίοι ύπατοι! Επί δευτέρας εφηβείας ήρθε η αναβάθμιση στα παιγνίδια: δικαίωμα συμμετοχής στην Πρώτη Ελιά· δραστηριότητα για ευσταλείς, και τα κορίτσια να κρυφοκοιτάζουν. Ευχετήριες κάρτες δεν είχε επιβάλει ακόμα ο καταναλωτισμός· οι κρυφές ευχές στέλνονταν μόνο με αστραπιαία βλέμματα.
Ὅτε δὲ γέγονα ἀνήρ, χωρίς να εγκαταλείψω ολοκληρωτικά όλα τα παλαιότερα, κάτι έχοντας ακούσει από το μ. Αλέξανδρο Βάμβα, κάτι από το μ. Ηλία Βουλγαράκη, υποψιάστηκα πως Ανάσταση δε γίνεται μόνο με βαρελότα. Ούτε και με οβελία μόνο· αυτόν τον έμαθα, βέβαια, ως μέρος της φοιτητικής πρόσληψης γνώσεων, αφού η Κύπρος τον σνομπάρει και σήμερα. Ανάσταση βιώνεται με τη συμμετοχή στο Μυστήριο της Εκκλησίας. Τη Μέθεξη στη Λατρεία, και την Κοινωνία στην Ευχαριστία. Και τη Μετάνοια που προηγείται και έπεται και υπόκειται και επιστέφει, ως καλή αλλοίωση του ήθους, ως σταθερός προσανατολισμός του ήθους στο φάρο της Αγάπης. Έμαθα θεωρητικά, γεύτηκα και εμπειρικά, ιδίως στη Μονή Πετράκη, ηγουμενεύοντος Βασιλείου, Επισκόπου Ευρίπου.
Και στο μέσο της έκτης δεκαετίας του βίου μου, ὅτε ὑπεισῆλθον εἰς τὸν τοῦ Πρεσβυτέρου βαθμόν διά της χειροτονίας του Νεοφύτου, Επισκόπου Μόρφου, βίωσα, επιτέλους, το Πάσχα ως διάβαση, διαπεραίωση καλύτερα, στην περιοχή της Βασιλείας.
Δε θεωρώ πως απόλαυσα ένα ιδιαίτερο προνόμιο των κληρικών· κάθε άλλο· οι κληρικοί χειροθετούνται και χειροτονούνται για να εκτελέσουν ένα πολύ συγκεκριμένο καθήκον στο πλαίσιο της ζωής της τοπικής σύναξης· βασίλειο ιεράτευμα είμαστε όλοι στην Εκκλησία. Εντούτοις, η εμπειρία να γίνεσαι η αιχμή του βέλους που κατευθύνεται προς τον Ουρανό ψάλλοντας το «Χριστός Ανέστη», είναι καταλυτική.
Ο πρεσβύτερος τίθεται επικεφαλής (κυριολεκτικά· δεν κατευθύνει την επιχείρηση από τα μετώπισθεν, αλλά ως ταγός) της ευχαριστιακής σύναξης συχνά. Μισή εκατοντάδα οι Κυριακές του χρόνου, άλλες τόσες οι μεγάλες γιορτές, κι αν υπολογιστούν και οι μικρότερες, και τα σαρανταλείτουργα, οι συνάξεις γίνονται πυκνές. Η ηγεσία (είπαμε, κυριολεκτικά) του σώματος της τοπικής, ενοριακής, Εκκλησίας στην ευχαριστιακή σύναξη είναι εμπειρία πάντα κατακλυστική, διαβρέχει τον κληρικό ίσαμε το μεδούλι, τον εμποτίζει βαθιά. Η επιφανειακή στέγνια και ο συνεπακόλουθος ξύλινος λόγος πολλών δημιουργεί την, σίγουρα πεπλανημένη, εντύπωση πως πρόκειται για ασκιά που παρά το επανειλημμένο γέμισμά τους με κρασί, παραμένουν αμέθυστα.
Όμως, στην Ανάσταση συμβαίνει κάτι σαν γεωμετρική αύξηση· ένας πολυπολλαπλασιασμός του βιώματος! Ευθύνεται η μακρά άσκηση που προηγείται; Ευθύνεται η σταδιακή, μέσα στη μεγαλοβδομάδα φορτισμένη μετάβαση; Ευθύνεται η περιρρέουσα ατμόσφαιρα του γιορτασμού; Ευθύνεται η συρροή του πληρώματος; Τα πάντα μπορούν να συμβάλλουν. Αλλά, το ουσιώδες αίτιο είναι εσωτερικό· έχει να κάμει με τον ξεσηκωμό (ανά-στάση γαρ) της ανθρώπινης ύπαρξης, που προξενεί το επαναλαμβανόμενο γεγονός της Ανάστασης του Θεανθρώπου. Εκ βαθυτάτων αναμόχλευση του εσωτερικού κόσμου με αναδευτήρι την απάντηση «Αληθώς Ανέστη». Γιατί, εφόσον ανέστη, τίποτα πια δεν κωλύει από τη μετάβαση και την εγκατάσταση στο χώρο της Βασιλείας.
Ολκάς, συνεπώς, η τοπική Εκκλησία, πλησίστιος κατευθύνεται προς την με ορθάνοιχτες τις πύλες αναμένουσαν Βασιλεία, και ο ταπεινός Πρεσβύτερος στην πλώρη! Με ρώτησε φίλος: «Δε σε ενοχλεί που αφότου χειροτονήθηκες είσαι υποχρεωμένος να ... και να μην ... κλπ, κλπ». Απάντησα: «Και πολύ, μάλιστα· αλλά κάθε φορά που λειτουργώ, ιδίως στις έξη φορές που ίσαμε σήμερα με αξίωσε ο Θεός να λειτουργήσω την Ανάσταση, λαμβάνω τόση και τέτοια αποζημίωση που τίποτα, κανένα ατομικό δικαίωμα, καμιά νόμιμη αξίωση δε διατηρεί πια την παραμικρή σημασία. Αστραπή που εξαφανίζει το φέγγος των λαμπτήρων».
Κάθε φορά που συναντώ ένα νέο άνθρωπο με λάμψη στα μάτια, του εύχομαι ενδόμυχα να λάβει το χάρισμα να βρεθεί στην πλώρη!

Παρασκευή 31 Αυγούστου 2007

Ετοιμασία Προσφόρου

Υλικά:
Μια κουταλιά της σούπας καλά γεμάτη προζύμι
Δυόμισι ποτήρια αλεύρι φαρίνα σακούλας (χύμα)
Ενάμισι ποτήρι αλεύρι χωριάτικο (συσκευασμένο)
Δύο τρίτα από κουταλάκι γλυκού αλάτι
Ενάμισι ποτήρι νερό χλιαρό (όχι ζεστό).


Χρειαζόμαστε επίσης την ειδική σφραγίδα για πρόσφορα, μια συνηθισμένη λεκάνη που θα χρησιμοποιείται όμως αποκλειστικά για τα πρόσφορα, και αντικολλητικό χαρτί.
Για να πετύχει το πρόσφορο πρέπει να προηγηθεί πνευματική προετοιμασία και προσευχή*, και κατά τη διάρκεια του ζυμώματος και της ζύμωσης να επικρατεί καθαριότητα και ησυχία, και ηρεμία στο περιβάλλον.
Εκτέλεση:
Κοσκινίζουμε το αλεύρι, προσθέτουμε το αλάτι και ανακατεύουμε καλά. Διαλύουμε το προζύμι στο χλιαρό νερό και το περνούμε από το κουλιαστήρι, ώστε να μη μείνουν σβώλοι. Το ρίχνουμε στο αλεύρι και ζυμώνουμε πολύ καλά. Η ζύμη να γίνει σφιχτή. Αφήνουμε δέκα λεπτά σκεπασμένο να ξεκουραστεί.
Μετά πλάθουμε το πρόσφορο, ώστε να γίνει στρογγυλό σαν μπάλα και το τοποθετούμε σε αντικολλητικό χαρτί (ή αλευρωμένη καθαρή πετσέτα). Το πιέζουμε να γίνει επίπεδο, λίγο πιο μεγάλο από τη σφραγίδα. Αλευρώνουμε όλο το πρόσφορο από πάνω και αφού αλευρώσουμε λίγο και τη σφραγίδα, την πιέζουμε στο πρόσφορο δυνατά για να φαίνεται καλά, ακόμα και όταν φουσκώσει η ζύμη. Ενόσω πιέζουμε τη σφραγίδα, χαράζουμε οριζοντίως την περιφέρεια με μαχαίρι βαθιά πεντέξη εκατοστά γύρω γύρω. Βγάζουμε προσεκτικά τη σφραγίδα και την πλένουμε μόνο με νερό. Μπορούμε να στολίσουμε το ζυμάρι πιέζοντας μεταξύ του δείχτη και του αντίχειρά μας γύρω γύρω στην περιφέρεια. Τοποθετούμε το πρόσφορο, όπως είναι πάνω στο αντικολλητικό χαρτί, σε πολύ καθαρή πετσέτα, το σκεπάζουμε με άλλη και από πάνω το καλύπτουμε με μάλλινη ελαφριά κουβέρτα.

Το Χειμώνα, σε θερμοκρασία κάτω από 18 βαθμούς χρειάζεται περίπου οκτώ ώρες για να φουσκώσει, δηλαδή "να μπει". Το Καλοκαίρι χρειάζεται το μισό περίπου χρόνο. Για να διαπιστώσουμε ότι έχει φουσκώσει το πιέζουμε ελαφρά, και αν επανέρχεται, σημαίνει πως είναι έτοιμο για ψήσιμο.
Πριν το φουρνίσουμε το τρυπούμε πολλές φορές με οδοντογλυφίδα γύρω από τη σφραγίδα και στα τέσσερα σημεία που η σφραγίδα σχηματίζει εσωτερικά σταυρό. Χαράσσουμε επίσης ξανά με το μαχαίρι ανανεώνοντας την προηγούμενη οριζόντια χαραγή. Το ψήνουμε σε μέτριο φούρνο.
Το ψήσιμο συμπληρώνεται όταν το πρόσφορο πάρει ωραίο ρόδινο χρώμα. Χρειάζεται περίπου τριάντα με σαράντα λεπτά. Πέντε λεπτά πριν το βγάλουμε, το νίβουμε με ένα βουρτσάκι βρεγμένο με νερό.
Αν στη διάρκεια του ψησίματος το πρόσφορο κοκκινίζει έντονα κατά τόπους και αλλού μένει άσπρο, σημαίνει πως δεν "μπήκε". Αν, πάλι, σκάσει στο πλάι, σημαίνει πως βάλαμε πολύ προζύμι.
Όταν το βγάλουμε από το φούρνο το σκεπάζουμε με καθαρή χοντρή πετσέτα μέχρις ότου κρυώσει.
Το παίρνουμε στην Εκκλησία τυλιγμένο σε καθαρή πετσέτα (υπάρχουν και ειδικές σταυρόσχημες πετσέτες). Αν θέλουμε να χρησιμοποιηθεί σε μια συγκεκριμένη Θεία Λειτουργία πρέπει να το παραδώσουμε από τον Εσπερινό, την προηγούμενη μέρα.
Καλόν είναι το πρόσφορο να γίνεται δυο-τρεις μέρες πριν την ημέρα της Θείας Λειτουργίας για την οποία προορίζεται, για να μην είναι πολύ μαλακό όταν θα το μεταχειριστεί ο Ιερέας στην Προσκομιδή.
Καλή επιτυχία!



* ΕΥΧΗ εἰς τὸ ζυμῶσαι πρόσφορον

Κύριε, ὁ κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ. Σὺ γὰρ εἶ ὁ ποιῶν μεγάλα καὶ θαυμαστὰ καὶ ἐξαίσια ἔργα, ἃ οὔτε ἔννοια καταλαβέσθαι δύναται, οὔτε λόγος ἑρμηνεῦσαι ἰσχύει. Δοξάζομέν σε καὶ ἐν ταπεινῷ συνειδότι προσκυνοῦμέν σε τὸν παντοκράτορα καὶ παντοδύναμον, τὸν μετασκευάζοντα πάντα μόνῳ τῷ βούλεσθαι, τὸν ἐν ἀπόροις πόρους εὑρίσκοντα ἀῤῥήτῳ καὶ ἀκαταλήπτῳ σοφίᾳ. Σύ, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐξ οὗ τῆς ἀχράντου καὶ παμπλούτου παλάμης τῶν προκειμένων ὑλικῶν τὴν παροχὴν ἐκομισάμεθα, ἐπάκουσον τῆς δεήσεως ἡμῶν καὶ ἐπίσκεψε τὸ ἄλευρον τοῦτο καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὴν ζύμην καὶ ἁγίασον αὐτά, ὥστε γενέσθαι φύραμα νέον πρὸς παρασκευὴν ἄρτου προσφόρου εἰς προσκομιδὴν κατὰ τὴν Ἁγίαν Ἀναφορὰν τῆς Θείας Λειτουργίας τῆς προσεχοῦς Κυριακῆς ἡμέρας τῆς λαμπροφόρου Ἀναστάσεως (ἤ τῆς προσεχοῦς ..., ἡμέρας τῆς ἑορτῆς ... ἤ τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ...). Χάρισε δὲ ἀντάμειψιν ἡμῖν, τῶν αἰωνίων σου ἀγαθῶν τὴν ἀπόλαυσιν, συντηρῶν ἡμᾶς ἐν τῇ χρηστότητί σου, ὅπως τῶν σῶν ἀφθονοπαρόχων δωρεῶν ἐμπλησθῶμεν καὶ τῆς ἀνεκλαλήτου σου ἀγαθότητος, πρεσβείαις τῆς Παναχράντου, Ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν, Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας καὶ πάντων καὶ πασῶν σου τῶν ἁγίων. Ὅτι σὺ εἶ ὀ δοτὴρ τῶν ἀγαθῶν καὶ σὸν ἐστὶν τὸ ἐλεεῖν καὶ σώζειν ἡμᾶς καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι νῦν καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.